In het NRC staat een uitgebreid artikel waarin onderzoekers uit Utrecht, Amsterdam en Groot Brittanië praten over hun onderzoek naar het magnetische veld van de aarde. Dit veld is essentieel voor navigatie, voor het behoud van de atmosfeer en de bescherming van satellieten. Maar het is ook grillig: de magnetische polen bewegen tientallen kilometers per jaar en de Zuid-Atlantische Anomalie, een gebied met een zwak magnetisch veld, is de laatste jaren veel groter geworden. Naar deze fenomenen wordt veel onderzoek gedaan, maar echt begrijpen doen wetenschappers ze nog niet.

Het aardmagnetisch veld wordt gegenereerd door stromingen van vloeibaar ijzer en nikkel in de buitenkern van de aarde, op zo’n 3.000 kilometer diepte. Deze stromingen functioneren als een gigantische dynamo die een dipoolveld creëert. Een van de meest opvallende kenmerken van dit veld is de voortdurende verplaatsing van de magnetische polen. De magnetische noordpool is sinds 1900 van Canada naar Siberië geschoven en beweegt momenteel met 30 tot 40 kilometer per jaar, veel sneller dan de zuidpool. Daarnaast wankelen de polen dagelijks tientallen kilometers. Ook kunnen de magnetische polen soms omkeren, een proces dat duizenden jaren kan duren en waarbij het veld aanzienlijk verzwakt. Hierdoor kan meer zonne-energie de aarde bereiken, met onzekere gevolgen voor het leven en met een grote impact op bijvoorbeeld satellieten en elektriciteitsnetten.

Onderzoekers proberen o.a. te begrijpen waarom het veld zo fluctueert, hoe en waarom het omdraait, en waarom er lange periodes zijn zonder omkeringen. Dit gebeurt o.a. door Dr. Lennart de Groot van de Universiteit Utrecht, die in het artikel vertelt dat het 19e eeuwse Fort Hoofddijk verbouwd is om heel nauwkeurig te zoeken naar sporen van het vroegere magnetisch veld van de aarde.