De ontdekking van de eigenbeweging van sterren

De ontdekking van de eigenbeweging van sterren

Sterren lijken stil te staan aan de hemel, terwijl planeten juist bewegen t.o.v. de sterren. Of bewegen de sterren misschien zelf ook, maar dan veel langzamer? De oud-Griekse sterrenkundigen Hipparchos en Ptolemaios vonden er geen bewijs voor. Inmiddels weten we dat sommige sterren wel degelijk bewegen, en Edmond Halley staat bekend als de ontdekker van deze zogeheten eigenbeweging. Maar klopt dat wel? Prof. Frank Verbunt komt hier op 21 oktober een lezing over geven.

Er wordt algemeen wordt aangenomen dat Edmond Halley in 1717 als eerste de eigenbeweging van sterren aantoonde, van vier heldere sterren. Hij deed dit door sterposities in de catalogus van Ptolemaios te vergelijken met metingen in zijn eigen tijd. Maa helaas, wat hij vond waren meetfouten van Ptolemaios. Jacques Cassini trok in 1738 die conclusie al, maar zijn werk is -tot nu toe- genegeerd. Een nauwkeurige analyse van de stercatalogus van Ptolemaios, en van de artikelen van Halley en Cassini, bewijst dat Cassini de werkelijke ontdekker van de eigenbeweging is. Tussendoor bespreek Verbunt ook het in kaart brengen van de zuidelijke sterrenhemel, waarbij Nederlandse zeevaarders naar de Oost een belangrijke rol speelden.

Frank Verbunt studeerde in Utrecht en promoveerde daar op materieoverdracht in nauwe dubbelsterren. Als postdoc in Cambridge (UK) en Garching bei Muenchen werkte hij aan neutronensterren in dubbelsterren, of enkel als radiopulsars. Dit onderzoek zette hij als hoogleraar in Utrecht en later Nijmegen voort. Sinds zijn pensionering werkt hij aan de geschiedenis van de sterrenkunde, o.a. aan de in deze lezing besproken onderwerpen. 

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:00. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00. Dit kan ter plekke betaald worden, vooraf aanmelden is niet nodig.

Reageren is niet mogelijk.